ന്യൂഡൽഹി: വോട്ടവകാശം, സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധം, ജുഡീഷ്യൽ നിയമനങ്ങളിലെ സുതാര്യത, ലിംഗവിവേചനം തുടങ്ങി വിവാദ വിഷയങ്ങളിൽ തുറന്ന നിലപാടുകളുമായി സുപ്രീംകോടതി ജഡ്ജി ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജൽ ഭുയാൻ. സുപ്രീംകോടതിയിൽ ചുമതലയേറ്റിട്ട് മൂന്ന് വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ വിവിധ നിയമ-അക്കാദമിക് വേദികളിലെ പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം നിലപാടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് അടുത്ത മാസങ്ങളിലായി വിവിധ സ്മാരക പ്രഭാഷണങ്ങളിലും വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ പരിപാടികളിലും നടത്തിയ പരാമർശങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നേടുകയാണ്.

ഒക്ടോബർ 31ന് മേഘാലയയിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജിയുടെ പന്ത്രണ്ടാമത് ബിരുദദാന ചടങ്ങിൽ സംസാരിക്കവെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു. സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാനും അറിവിനോടുള്ള ജിജ്ഞാസ വളർത്താനും നിലവിലുള്ള വിശ്വാസങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുമുള്ള കഴിവ് വിദ്യാഭ്യാസം വളർത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ചോദ്യങ്ങളെ ഭയക്കുന്ന സമൂഹം സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിന് എളുപ്പത്തിൽ വഴങ്ങുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.

അസമിലെ മുഖ്യമന്ത്രി ഹിമന്ത ബിശ്വ ശർമയുടെ വിമർശനങ്ങൾ നേരിടുന്ന സ്ഥാപനമാണ് ഈ സർവകലാശാല. ഗുവാഹത്തിയിൽ വെള്ളപ്പൊക്കമുണ്ടാക്കാൻ സർവകലാശാല മനഃപൂർവം ശ്രമിക്കുന്നുവെന്ന തരത്തിലുള്ള ‘ഫ്ലഡ് ജിഹാദ്’ ആരോപണം ഉൾപ്പെടെ മുഖ്യമന്ത്രി ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലായിരുന്നു സർവകലാശാലയിലെ ചടങ്ങിൽ ജസ്റ്റിസ് ഭുയാന്റെ പ്രസംഗം.

അതേ പ്രസംഗത്തിൽ സുപ്രീംകോടതിയിലെ സ്ത്രീപ്രാതിനിധ്യക്കുറവും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. 35 അംഗങ്ങളിൽ വെറും മൂന്ന് പേർ മാത്രമാണ് വനിതാ ജഡ്ജിമാരെന്നും സുപ്രീംകോടതിയുടെ കൊളീജിയത്തിൽ വനിതാ ജഡ്ജിമാരെയും ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. രാജ്യത്തെ വനിതാ അഭിഭാഷകരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും യഥാർഥ അനുപാതം കോടതിയിലെ വനിതാ ജഡ്ജിമാരുടെ എണ്ണത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ജഡ്ജിമാരുടെ പൊതുപ്രസ്താവനകൾക്ക് ചില പെരുമാറ്റച്ചട്ടങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. 1997 മേയിൽ സുപ്രീംകോടതി അംഗീകരിച്ച ‘ജുഡീഷ്യൽ ജീവിതത്തിലെ മൂല്യങ്ങളുടെ പുനഃസ്ഥാപനം’ എന്ന രേഖയിലെ എട്ടാം വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിലോ കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ളതോ പരിഗണനയ്ക്ക് വരാനിടയുള്ളതോ ആയ വിഷയങ്ങളിലോ ജഡ്ജിമാർ പരസ്യമായി അഭിപ്രായം പറയരുത്. ഒൻപതാം വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം ജഡ്ജിമാരുടെ വിധികളാണ് അവരുടെ നിലപാടുകൾ വ്യക്തമാക്കേണ്ടത്; മാധ്യമങ്ങൾക്ക് അഭിമുഖം നൽകുന്നതും ഒഴിവാക്കണം.

ഈ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ നിലനിൽക്കെയാണ് ജസ്റ്റിസ് ഭുയാന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ ചർച്ചയാകുന്നത്. അദ്ദേഹം പരാമർശിച്ച ചില വിഷയങ്ങൾ അതേസമയം കോടതികളുടെ പരിഗണനയിലുള്ള കേസുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

വോട്ടവകാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശം

ഒക്ടോബർ നാലിന് നൽസാറിൽ നടന്ന ജസ്റ്റിസ് ബോധ് രാജ് സാവ്നി മെമ്മോറിയൽ മൂട്ട് കോർട്ട് മത്സരത്തിന്റെ സമാപനച്ചടങ്ങിലായിരുന്നു വോട്ടവകാശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജസ്റ്റിസ് ഭുയാന്റെ പരാമർശം. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരെ വോട്ടവകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി സ്വന്തം രാജ്യത്ത് രണ്ടാംകിട പൗരന്മാരാക്കി മാറ്റുന്ന പ്രക്രിയ സ്വാഭാവികമായും ഏകപക്ഷീയമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇത്തരം നടപടികളെ ന്യായീകരിക്കാൻ മറ്റ് വിഷയങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നതുകൊണ്ട് കാര്യമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ പ്രത്യേക തീവ്ര വോട്ടർപട്ടിക പരിഷ്കരണ നടപടിയായ എസ്‌ഐആറിനെതിരെ സുപ്രീംകോടതിയിൽ നിരവധി ഹർജികൾ നിലവിലുണ്ട്. അർഹരായ വോട്ടർമാരെ മനഃപൂർവം പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണങ്ങളും ഈ നടപടിക്കെതിരെ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. പശ്ചിമബംഗാളിൽ എസ്‌ഐആർ നടപടികൾ ആരംഭിച്ച് ഒരു വർഷം പിന്നിട്ടിട്ടും നിരവധി വോട്ടർമാരുടെ കാര്യത്തിൽ വ്യക്തത വന്നിട്ടില്ല. ഇവരുടെ പരാതികൾ പരിശോധിക്കാൻ പ്രത്യേക ജുഡീഷ്യൽ ട്രിബ്യൂണലുകൾ രൂപീകരിച്ചിട്ടുമുണ്ട്.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ജസ്റ്റിസ് ഭുയാന്റെ പരാമർശം ജഡ്ജിമാർ പൊതുവേദികളിൽ അഭിപ്രായം പറയുന്നതിന്റെ പരിധിയെക്കുറിച്ച് ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. സുപ്രീംകോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ള വിഷയത്തിൽ നിലവിൽ ചുമതലയിലുള്ള ജഡ്ജി പരസ്യമായി അഭിപ്രായം പറയരുതെന്ന് മുൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ബി.ആർ. ഗവായ് പിടിഐയോട് പ്രതികരിച്ചിരുന്നു.

ജുഡീഷ്യൽ നിയമനങ്ങളിലെ സുതാര്യതയും കൊളീജിയവും

ജുഡീഷ്യൽ നിയമനങ്ങളിലും സ്ഥലംമാറ്റങ്ങളിലും കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ഇടപെടലിനെക്കുറിച്ചും ജസ്റ്റിസ് ഭുയാൻ വിമർശനമുന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജനുവരി 24ന് പൂനെയിലെ ഐഎൽഎസ് ലോ കോളേജിൽ നടന്ന പ്രിൻസിപ്പൽ ജി.വി. പണ്ഡിറ്റ് സ്മാരക പ്രഭാഷണത്തിൽ സംസാരിക്കവെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരാമർശം. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ആവശ്യപ്രകാരമാണ് സ്ഥലംമാറ്റം നടത്തുന്നതെന്ന് കൊളീജിയം തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അത് നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള ശ്രദ്ധേയമായ കടന്നുകയറ്റമാണ് എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണം.

മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയായിരുന്ന ജസ്റ്റിസ് അതുൽ ശ്രീധരനെ ഛത്തീസ്ഗഢ് ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക് മാറ്റാനുള്ള ശുപാർശ സുപ്രീംകോടതി കൊളീജിയം പിന്നീട് തിരുത്തിയിരുന്നു. പകരം അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയിലേക്ക് മാറ്റാനായിരുന്നു തീരുമാനം. കേന്ദ്രസർക്കാർ പുനഃപരിശോധന ആവശ്യപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്നാണ് മാറ്റമെന്ന് കൊളീജിയം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയായിരുന്നു ജസ്റ്റിസ് ഭുയാന്റെ പരാമർശം.

ഓഗസ്റ്റിൽ വിധി സെന്റർ ഫോർ ലീഗൽ പോളിസിയുടെ ജുഡീഷ്യൽ ട്രാൻസ്പരൻസി ഇൻഡക്സ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാശനച്ചടങ്ങിലും കൊളീജിയത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതിയെ അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു. തീരുമാനങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ കൊളീജിയം വ്യക്തമാക്കാത്തത് സുതാര്യത എന്ന തത്വത്തിൽ നിന്നുള്ള പിന്നോട്ടുപോക്കാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായം.

വിവേചനത്തിനെതിരെയും പ്രതികരണം

അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയായിരുന്ന ജസ്റ്റിസ് ശേഖർ കുമാർ യാദവ് നടത്തിയ വിവാദ പരാമർശങ്ങളെയും ജസ്റ്റിസ് ഭുയാൻ തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ പരാമർശിച്ചിരുന്നു. 2024 ഡിസംബറിൽ പ്രയാഗ്‌രാജിൽ വിശ്വഹിന്ദു പരിഷത്തിന്റെ നിയമവിഭാഗം സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടിയിലായിരുന്നു ജസ്റ്റിസ് യാദവിന്റെ പരാമർശങ്ങൾ. ഇവ മുസ്‌ലിം വിരുദ്ധമാണെന്ന വിമർശനം ഉയർന്നിരുന്നു.

സുപ്രീംകോടതിയിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പദവിയിലെത്താനുള്ള പരിഗണനയിൽ ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജൽ ഭുയാൻ ഇല്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. 2029 ഓഗസ്റ്റിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിരമിക്കൽ. എന്നാൽ കോടതിക്ക് പുറത്തുള്ള വിവിധ വേദികളിൽ അദ്ദേഹം നടത്തുന്ന പ്രസംഗങ്ങൾ ജുഡീഷ്യൽ സ്വാതന്ത്ര്യം, സുതാര്യത, സമത്വം, ജഡ്ജിമാരുടെ പൊതുപ്രസ്താവനകളുടെ പരിധി തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറക്കുകയാണ്.